Text

ปัญญาประดิษฐ์กับการเสริมสร้างศักยภาพงานบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

---

ในยุคของการปฏิวัติดิจิทัลที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญในทุกภาคส่วน ห้องสมุดและงานบรรณารักษศาสตร์ย่อมไม่สามารถหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่นี้ได้ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของเทคโนโลยี AI ในการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและรูปแบบการดำเนินงานของห้องสมุดสมัยใหม่ และการเชื่อมโยงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) โดยเฉพาะ SDG4 ด้านการศึกษาที่มีคุณภาพและการเรียนรู้ตลอดชีวิต ผ่านการศึกษาเอกสารและการวิเคราะห์แนวโน้มที่เกิดขึ้นในระดับสากล


จากการศึกษาพบว่า ห้องสมุดสมัยใหม่ได้ผ่านการปรับเปลี่ยนบทบาทอย่างมาก จากผู้ให้บริการข้อมูลรายเดียวสู่การเป็นศูนย์กลางบริการสารสนเทศเชิงบูรณาการ โดยเทคโนโลยี AI มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาบริการ 6 ด้านหลัก ได้แก่ 1) ระบบสนทนาอัตโนมัติและผู้ช่วยเสมือน ที่ให้บริการตอบคำถามและช่วยเหลือผู้ใช้ตลอด 24 ชั่วโมง 2) ระบบแนะนำและการค้นพบข้อมูลอัจฉริยะ ที่วิเคราะห์พฤติกรรมผู้ใช้เพื่อแนะนำทรัพยากรที่ตรงความต้องการเฉพาะบุคคล 3) ระบบค้นหาข้อมูลอัจฉริยะ ที่ประมวลผลภาษาธรรมชาติและให้ผลลัพธ์ที่เกี่ยวข้องสูง 4) ระบบรักษาความปลอดภัย ที่ใช้การวิเคราะห์ภาพและพฤติกรรมเพื่อป้องกันการสูญหายของทรัพยากร 5) การจัดหมวดหมู่และการทำรายการอัตโนมัติ ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการคอลเลกชัน และ 6) การจัดการทรัพยากรและสินค้าคงคลัง ที่ครอบคลุมการพยากรณ์ความต้องการ การคำนวณปริมาณการสั่งซื้อใหม่ และการจัดการทรัพยากรแบบหลายสาขา


ในด้านการศึกษา เทคโนโลยี AI ได้แสดงศักยภาพในการสนับสนุน SDG4 ผ่านการพัฒนาระบบการเรียนรู้แบบปรับตัว ระบบคาดการณ์ผลการเรียน ระบบจัดการทรัพยากรการศึกษา และระบบวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจทางการศึกษา ทั้งยังสนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิตผ่านการปรับเนื้อหาตามวัยและการสร้างเส้นทางการเรียนรู้เฉพาะบุคคล


โอกาสและความท้าทายที่เกิดขึ้นจากการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ในงานห้องสมุดนั้น ในด้านโอกาส บรรณารักษ์สามารถยกระดับบทบาทจากผู้จัดเก็บข้อมูลไปสู่การเป็นผู้จัดการความรู้และที่ปรึกษาการเรียนรู้ มีเวลาในการพัฒนาบริการสร้างสรรค์มากขึ้น และสามารถทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ได้ดีขึ้น ส่วนความท้าทายหลัก ได้แก่ การพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยี การจัดการการเปลี่ยนแปลง การจัดการความกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของข้อมูล และการรักษาสมดุลระหว่างประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นกับการรักษาความเป็นมนุษย์ในการให้บริการ

---

สภานภาพ

No copy data

Detail Information

ชื่อชุด

-

เลขหมู่

บทความวิชาการ

ผู้จัดทำ

ศูนย์ความเป็นเลิศด้านนวัตกรรมส : ยุธนา เจริญรื่น., 2026

ลักษณะวัสดุ

บทความวารสารออนไลน์

ภาษา

Thai

ISBN/ISSN

ISSN 3027-6977 (Online)

หมวดหมู่

บทความวิชาการ

Content Type

-

Media Type

-

Carrier Type

-

ครั้งที่จัดทำ

ปีที่ 19 ฉบับที่ 1 (2026): มกราคม-เมษายน 2569

หัวเรื่อง

ห้องสมุดดิจิทัล
ปัญญาประดิษฐ์
SDG4
เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน
บรรณารักษศาสตร์
เทคโนโลยีการศึกษา

ชื่อเรื่องเพิ่ม

-

Statement of Responsibility

-

Other version/related

เอกสารดิจิทัล

Comments

---

You must be logged in to post a comment